HaberUzay

En parlak yıldızlardan biri olan Betelgeuse patlayacak mı?

Dünya’dan 700 ışık yılı uzakta bulunan Betelgeuse’ün parlaklığındaki değişim, gök bilimcilere yıldızın patlamak üzere olduğunu düşündürttü. Ancak, son gözlemler bu gök olayının kısa zaman içerisinde gerçekleşmeyeceğini ortaya çıkardı.

Betelgeuse, Güneş’ten 1000 kat daha büyük olan ve Dünya’ya yaklaşık 700 ışık yılı uzaklıkta bulunan bir yıldızdır. Orion Takımyıldızı’nda yer alan ve “kızıl dev” olarak adlandırılan Betelgeuse, gökyüzündeki 10’uncu en parlak yıldızdır. Yıldızın kütlesi Güneş’in kütlesinden 15 kat daha fazla; çekirdeği ise çok sıcak olduğu için Güneş’ten çok daha geniştir. Betelgeuse, Güneş Sistemi’nde Güneş’in yerine konulacak olsaydı, yıldızın dış atmosferi Güneş Sistemi’nin beşinci gezegeni olan Jüpiter’in yörüngesini içine alırdı. Bu durumda Merkür, Venüs, Dünya ve Mars gezegenleri yıldızın içinde kalırlardı.

Betelgeuse, Orion Takımyıldızı’nda bulunuyor. Yıldız, Dünya’dan yaklaşık 700 ışık yılı uzakta
Süpernova adayı bir yıldız

Betelgeuse her ne kadar Güneş’ten daha büyük ve daha yoğun olsa bile bu büyüklükteki yıldızların ömrü oldukça kısa olmaktadır. Nitekim yıldız yalnızca 8 milyon yaşında. Güneş ise 4.5 milyar yaşında. Güneş’ten çok daha genç bir yıldız olmasına rağmen Betelgeuse, hidrojen yakıtını tüketmek üzere olan ileri derecede evrimleşmiş bir yıldızdır. Bu nedenle, çekirdeği büzülerek yoğunlaşmış, dış kısımları ise kabarmıştır. Betelgeuse yakıtını tamamen tükettiğinde ise kendi üzerine çökecek, ardından bir süpernova olarak patlayacak ve büyük olasılıkla son derece küçük yoğun bir nötron yıldızına dönüşecektir.

Son yaşanan gelişmeler sürecin hızlanmış olabileceğine işaret ediyor. Nitekim Aralık 2019’da Betelgeuse yıldızının sönükleşmesi belirgin bir duruma büründü. Gök bilimciler kızıl devi Ocak ve Aralık 2019’da gözlemlediler. Avrupa Güney Gözlemevi (ESO) tarafından yapılan gözlemler Betelgeuse yıldızının benzeri görülmemiş kararmasını yakaladı. Gök bilimciler bu kararmanın kısa zaman içerisinde süpernova patlaması ile sonuçlanacağına inanıyorlar.

Betelgeuse yıldızının Ocak (solda) ve Aralık (sağda) 2019’da ESO’nun en büyük teleskobu tarafından çekilen ve yıldızdaki kararmanın boyutunun ne kadar büyük olduğunu gösteren fotoğrafları
Süpernova yakın bir zamanda gerçekleşecek mi?

Gök bilimcilere göre Betelgeuse, supernova adayı bir yıldız ve ömrünün sonlarına yaklaşmış durumda ancak gök bilimciler yıldızın yakın bir zaman içerisinde patlayacağı fikrinde ayrılmaktadırlar. Aralık’ta, Betelgeuse’ün parlaklığının son 50 yılın en soluk seviyesinde olduğu görülmesine rağmen bu durumun tek başına yıldızın kısa zaman içerisinde patlayacağı anlamını taşıdığı söylenemez. Bazı gök bilimciler Betelgeuse’in renginin, yıldızın yüzeyindeki kimyasal süreçler sonucunda değişmiş olabileceğini belirtmekte ya da son zamanlarda çok fazla kütle kaybı olması durumunda ortaya çıkan tozun, yıldızdan gelen ışığı net bir şekilde görmemizi engellemiş olabileceğini söylemektedirler. Nitekim yapılan son gözlemler ve incelemeler yıldızın sönükleşmesinin yavaşlamış olduğunu göstermektedir.

Patlaması durumunda Dünya’ya etkisi ne olacak?

Süpernova, yıldızların çok büyük bir enerji açığa çıkararak güçlü bir şekilde patlamasıdır. Ancak bir süpernova patlamasının tam olarak ne zaman gerçekleşeceği bilinmemektedir. Kızıl devin patlaması durumunda Dünya’dan muazzam parlaklıkta bir yıldız gibi görünecek. Bu patlamanın fark edilmemesinin imkansız olduğu çünkü Dünya’ya çok yakın bir konumda bulunduğu gök bilimciler tarafından belirtilmekte. Patlama gerçekleştikten bir süre sonra Betelgeuse süpernovası, Ay’dan daha parlak olacak ve gündüz gözle görülebilecek bir parlaklığa ulaşacak. Bu etkinin aylar boyunca azalarak süreceği düşünülmektedir.

Süpernova patlamaları yıkıcı boyutlara ulaşabilmektedir. Güneş’in patlaması durumunda tüm Güneş Sistemi bu patlamayla birlikte çökebilir. Ancak gök bilimciler, Betelgeuse yıldızının patlaması durumunda, Dünya’ya etkisinin var olan mesafeden dolayı bir ışık şöleninden fazlası olmayacağını belirtmektedirler.

Betelgeuse yıldızının patlaması durumunda nasıl bir görüntü oluşturacağına ilişkin hazırlanmış simülasyon
Dijital kaynaklar

bbc.com, kozmikanafor.com, euronews.com, wikipedia.org, forbes.com, eso.org.

Uzay araştırmaları ile ilgili diğer yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
Oylamak için tıklayınız :
[Toplam: 4 Puan: 4.3]
Etiketler

Emre Subaşı

Teknolojik gelişmeleri ve uzay araştırmalarını yakından takip eden Emre, Marmara Üniversitesi'nde eğitim hayatına devam ediyor.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

Başa dön tuşu
Kapalı